• Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Cəmiyyət
  • Mədəniyyət
  • Hadisə
  • İdman
  • Kriminal
  • Bölgə
  • Şou-biznes
  • Dünya
  • Digər
    • Səhiyyə
    • Video
    • Maraqlı
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Hadisə
  • Bölgə
  • Şou-biznes
  • Dünya
  • İdman
  • Cəmiyyət
  • Mədəniyyət
  • Kriminal
  • Səhiyyə
  • Video
  • Maraqlı

O gün - biz dirçəldik, ermənilər isə SSRİ-ni dağıtsalar da, hələ müstəqillik qazanmayıblar

Gündəm / Siyasət

17-11-2026, 12:33

1 ildən sonra düz 40 il olacaq ki, regionumuz vam alovun üstündə pıqqapıqla qaynayan qazan kimidir. 39 il öncə bu qazanıın altını ermənilər atəşlədilər, İrəvanda, Xankəndidə toplaşdılar, plan qurdular, təbliğat apardılar, kütlələri hərəkətə gətirdilər, “miatsum” hərəkatı başlatdılar.

Biz prosesə 1 il gec qoşulduq. Bundan əvvəl, 1988-ci ilin fevralında təxminən 80-100 gənc ziyalının o vaxtkı “Spartak” stadionunda toplaşaraq Qarabağ ermənilərininin separatçılığına, daha dəqiqi, İrəvan ermənilərinin ölkəmizə qarşı ərazi iddiasına qarşı etiraz toplantısı keçirmişdilər, amma Azərbaycan xalqı meydana 1988-ci ilin bu günü çıxdı.

Artıq təhlükə böyük idi, təhdid ciddiləşmişdi. Kreml tərəddüdəydi, düşünürüdü ki, ermənilərin tələbini - Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətini Ermənistana versinmi, verməsinmi.

Bu gündən baxanda daha dəqiq qənaətə gəlmək olur. Əgər 1988-ci ilin 17 noyabr günü Azərbaycan xalqı, xüsusilə də paytaxt əhli (tələbələr, fəhlələr, ziyalılar, bir sözlə, hər kəs) ellikcə ayağa qalxıb şəhərin baş meydanını ləbələb doldurmasaydı, Azərbaycan xalqı ermənilərin qarşısında susqun qalsaydı, Kreml DQMV-ni Ermənistanın yurusriksiyasına verəcək və bildirəcəkdi ki, dəyişən bir şey yoxdur, bu, SSRİ-nin inzibati-ərazi bölgüsünə yüngülvarı düzəliş etməkdir.

Krımı özlərindən qoparıb Ukraynaya verən rus başbilənlər üçün bu, elə də ağrılı bir iş olmayacaqdı. O boyda SSRİ rus dövləti idisə, ona daxil olan bütün respublikaların, diyarların hamısının paytaxtı Moskvaydısa, Xankəndinin İrəvanın nəzarətinə verilməsi elə də böyük problem yaratmazdı.

Ancaq xalqımız 17-dən 77-yə bu plana qarşı çıxdı. Bu qədər kütləviliyi kimlər necə təşkil etdilərsə, çox yerində və həlledici amil oldu. Bir az da geciksək, ermənilər təkcə Topxana meşəsində armud ağacı qırmaqla kifayətlənməyəcəkdilər. Necə ki, sonra heç nə ilə kifayətlənmədilər, amma bunu qanuni əsaslarla yox, cinayətkarcasına, vəhşicəsinə, SSRİ-nin qanunlarını pozaraq etdilər, sonradan beynəlxalq qanunlara da məhəl qoymadılar.

17 noyabrın xalqın dirçəliş gününə çevrilməsində tələbələrin, yaradıcı ziyalıların, zavod-fabrik fəhlələrinin rolunun əhəmiyyəti dəfələrlə qeyd olunub, amma bu işdə o dövrün məmurlarının rolunu da danmaq olmaz. Onlar kompartiyanın hakim rolunun saxlanmasına dördəlli çalışarkən, Qarabağın Azərbaycandan qoparılmasına da eynilə qarşıydılar, “nə fərqi var, eyni ölkədə yaşayırıq, Xankəndini, Şuşanı ermənilərə verək, sülh olsun” deyən yox idi. Ürəyində bu cür fikirləşən qeyrətsizlər ola bilərdi, amma bunu dilinə gətirəcək qədər cəsarət yiyəsi yox idi. Xalq eləsini linç edərdi.

Azərbaycan xalqının meydana 1 milyon etirazçı çıxarması, ortaya qətiyyət qoyması Kremldəki qocalara yaxşı siqnal oldu, onlar anladılar ki, milli respublikalarda inzibati-ərazi bölgüsünə dəyişiklik etmək asan məsələ deyil, bu, dövlətin sütunlarını sarsıda bilər.

Ancaq onlar qətiyyətli qərarlar qəbul edə, lazımi ölçülər götürə bilmədilər, prosesi öz axarına buraxdılar. SSRİ-nin birinci şəxsinin ailəsində belə Qarabağın gələcəyi ilə bağlı fərqli fikir vardı, Qorbaçovun arvadı Raisa Maksimovna bütün varlığı ilə ermənilərin tərəfində idi. Onun hansı niyyətdə olduğu sonrakı mərhələlərdə də tam çılpaqlığı ilə ortaya çıxdı.

17 noyabr dirçəlişi isə çox şeyi dəyişdi. Xalqımıza əyan oldu ki, qoynumuzda ilan bəsləyirik. Kremlin obyektivliyinə, ədalətinə güvənməyin yanlış olduğu da bilindi. Respublikanı idarə edənlərin Kremldən gələn göstərişlərə müticəsinə əməl edə biləcəkləri ehtimalı artdı və xalq kompartiyaya alternativ olacaq təşkilat formalaşdırmağa başladı.

Bəzən Qorbaçovun fərsizliyinə, satqınlığına bağlayırlar, amma SSRİ-ni ermənilər dağıtdı. Dövlətin sütunlarının altına dinamiti onlar qoydular. Moskva qırmızı rus imperiyasını qorumaq üçün ortalığı qarışdıran bütün erməniləri ciddi şəkildə cəzalandırmalı idi, etmədi. Nəticədə o biri respublikalarda, eləcə də öz ölkəmizdə milli-azadlıq hərəkatı başlandı.

1988-ci ildə SSRİ iki yol ayrıcında qalmışdı: ya Şimali Koreya kimi dünyadan təcrid olunma yolunu tutacaq, daxilində yeni repressiya dalğası kükrədəcəkdi, ya da Çin kimi effektiv iqtisadi islahatlara start verəcək, ölkə daxilindəki separatızm ocaqlarını söndürəcəkdi. Amma Kreml bunların heç birini etmədi. İndi bütün Rusiya “ah-uf” edir, itiriləni bərpa etməyə çalışır və bu, qansız başa gəlmir.

1987-ci ilin bu vaxtları Ermənistanda ocaq üstünə qoyulmuş qazan isə hələ də qaynayır. 39 il əvvəl SSRİ respublikalarının içində SSRİ-dən ayrılmaq istədiyini ilk bəyan edən ölkə olan Ermənistan Rusiyadan hələ də ayrıla bilməyib. Moskva imkan vermir. Bu gedişlə qazanın dibini yandıracaqlar.

Biz isə bu uzun illərdə çox iztirablara, mərhumiyyətlərə, hər planda sıxıntılara, itkilərə məruz qaldıq, amma axırda həm ərazi bütövlüyümüzü bərpa etdik, həm də pis-yaxşı, öz başını dolandırmağın çəmini tapdıq. Ancaq hər şey bundan qat-qat yaxşı olmalıdır. Dirçəlmiş xalqa yenidən çöküş yaşamaq yaraşmaz.

Xalid KAZIMLI

Oxunub: 2
Paylaş:
Digər xəbərlər

Gündəm / Siyasət

7-11-2026, 13:54

200 illik savaşı 44 günə bitirən Azərbaycan - Rauf ARİFOĞLU yazır

Gündəm / Siyasət

9-11-2026, 01:13

LİDERLƏRDƏN QARDAŞLIQ VƏ BİRLİK MESAJLARI - "Heç kimə imkan vermərik ki, aramıza girsin!” + FOTO/VİDEO (Yeniləndi)

Gündəm / Cəmiyyət

9-10-2026, 16:34

“Əsgərimizə məkanı yollayıb ki, “gəl bizə!” – Ədalət Verdiyevdən ŞOK açıqlamalar

Gündəm / Siyasət

3-11-2026, 11:37

BAKININ TƏLƏBİ İRƏVANDA BÖHRAN YARADIB – Paşinyan revanşistləri məğlub edə biləcəkmi?

Gündəm / Siyasət

16-10-2026, 16:48

Prezidentin AQEM Sammitində sülh, əməkdaşlıq, təhlükəsizlik çağırışları

Şou Biznes
Maksim Qalkin Bakıda toyda - Fotolar
Məşhur müğənni 78 yaşında evləndi
Mübariz Tağıyev: “Oxumağa həvəsim yoxdur”
“Ayağın o qədər yüngüldür ki, Fransa yerlə-yeksan oldu” - VİDEO
Cəmiyyət
Dünən, 13:26
Məşhur xəstəxana sökülür: Yerində bina tikiləcək? - Video
Dünən, 13:19
TƏBİB-in təcili yardım maşınları ilə bağlı tapşırığı: Bakıda sirenlər susmur
Dünən, 13:17
7603 ÖLÜM, MİNLƏRLƏ YARALI... – Azərbaycan yollarında nə baş verir? + DƏHŞƏTLİ STATİSTİKA
Dünən, 10:28
RUS DİLİNDƏ TƏHSİL DAVASI APARANLAR... - Və deputatın “qərbliyə salınan” iradı
Dünən, 10:23
Ramiz Mehdiyev cəzasından narazıdır - Şikayət verdi
17-11-2026, 12:42
İNTERNET 3 AY OLMAYACAQ, BANKLARDAKI PULLAR SİLİNƏCƏK? – Həqiqət üzə çıxdı
Kriminal
6-11-2026, 13:15
Başı qazandan, ayaqları soyuducudan tapıldı – Tanınmış modelin dəhşətli qətli ilə bağlı YENİ DETALLAR
5-11-2026, 16:03
Türmədən tribunaya... - 12 il yatan DƏLƏDUZ hüquqşünasa necə çevrildi?
27-10-2026, 12:35
Qətldə ittiham olunan deputat oğluna narkotik ittihamı da verildi
Son xəbərlər
  • Dünən, 13:29
    Bayramovdan Türkiyə açıqlaması: Münasibətlər...
  • Dünən, 13:26
    Məşhur xəstəxana sökülür: Yerində bina tikiləcək? - Video
  • Dünən, 13:23
    İki liderdən Qərbə ŞOK mesaj - ABŞ onlara niyə bata bilmir?
  • Dünən, 13:19
    TƏBİB-in təcili yardım maşınları ilə bağlı tapşırığı: Bakıda sirenlər susmur
  • Dünən, 13:17
    7603 ÖLÜM, MİNLƏRLƏ YARALI... – Azərbaycan yollarında nə baş verir? + DƏHŞƏTLİ STATİSTİKA
  • Dünən, 10:58
    Günəşdə güclü alışma baş verib
  • Dünən, 10:52
    Avropa “vassala” çevrilir: Makron Əliyevin dediklərini təkrarladı
  • Dünən, 10:48
    Ukraynadan DƏHŞƏTLİ ZƏRBƏ - 2 neft emalı zavodu VURULDU - VİDEO
  • Dünən, 10:36
    “Üç muşketyor” Şençjendə - sabahkı görüşün gizli şifrələri
  • Dünən, 10:34
    "BURA "DANIŞMAQXANA" YOX, PARLAMENTDİR" - Sahibə Qafarovadan deputata irad
  • Dünən, 10:31
    ABŞ mane olmağa çalışıb, amma... - Krım körpüsü əməliyyatında "Starlink"dən istifadə edilməyib
  • Dünən, 10:28
    RUS DİLİNDƏ TƏHSİL DAVASI APARANLAR... - Və deputatın “qərbliyə salınan” iradı
  • Dünən, 10:23
    Ramiz Mehdiyev cəzasından narazıdır - Şikayət verdi
  • 17-11-2026, 18:55
    Dünya 2027-ci ildə cəhənnəmə dönəcək?
  • 17-11-2026, 18:50
    ABŞ tezliklə Ermənistana hərbi qüvvə yeridəcək: Bakı isə Azərbaycanı geostrateji cazibə mərkəzinə çevirir
  • 17-11-2026, 18:46
    Əvvəl deportasiya, sonra tam qovulma: Kənddə azərbaycanlılardan nə iz qaldı?- Foto/Video
  • 17-11-2026, 18:43
    DAĞIDILAN KRIM KÖRPÜSÜNDƏN YENİ GÖRÜNTÜLƏR - Moskva nə ilə cavab verəcək? +VİDEO (Yenilənib)
  • 17-11-2026, 12:42
    İNTERNET 3 AY OLMAYACAQ, BANKLARDAKI PULLAR SİLİNƏCƏK? – Həqiqət üzə çıxdı
  • 17-11-2026, 12:37
    İran bu ölkəni VURDU - Əhaliyə TƏCİLİ XƏBƏRDARLIQ EDİLDİ
  • 17-11-2026, 12:33
    O gün - biz dirçəldik, ermənilər isə SSRİ-ni dağıtsalar da, hələ müstəqillik qazanmayıblar
  • 17-11-2026, 11:57
    London Bakı ilə HƏRBİ əlaqələri BUNA görə gücləndirir – Səfir detallardan danışdı
  • 17-11-2026, 11:51
    Sərt qışın yaxınlaşdığını göstərən MÜHÜM siqnal - DONACAĞIQ
  • 17-11-2026, 11:47
    Britaniyadan Azərbaycana böyük DƏSTƏK mesajıFOTO
  • 17-11-2026, 11:43
    Putinin partiyası MDB-dəki narazı müxalifəti başına topladı
  • 17-11-2026, 11:40
    SON DƏQİQƏ! Putin “qələbəyə hazırlıq” əmri verdi – Ukraynada müharibə bitir
  • 17-11-2026, 11:36
    Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür
  • 16-11-2026, 16:00
    Bakıda məşhur restoran yanır - VİDEO
  • 16-11-2026, 15:32
    Bakıda sabah hava əsasən yağmursuz keçəcək, rayonların dağlıq ərazilərində qar yağacaq VİDEO
  • 16-11-2026, 15:00
    Maksim Qalkin Bakıda toyda - Fotolar
  • 16-11-2026, 14:55
    Tarix açıqlandı: YENƏ İrəvana GEDİRİK – Cənab haylar, bu, SON şansınızdır!
  • 16-11-2026, 14:52
    Azərbaycanda bəzi məhsullar dövriyyədən çıxarılacaq - Yeni qaydalar
  • 16-11-2026, 14:28
    Dünyanı bölüşdürmək istəyən üç liderin gizli planları: Avropanı və Cənubi Qafqazı hansı təhlükələr gözləyir
  • 16-11-2026, 14:18
    MƏDƏNİ NARAZILIQ... - Yazıçı Anar kimdən kimə şikayət edir?
  • 16-11-2026, 14:15
    PREZİDENT XƏZƏRLƏ BAĞLI FƏRMAN İMZALADI - Nazirlər Kabinetinə tapşırıq
  • 16-11-2026, 11:02
    Təsadüfün bu qədəri! Putinin nəvəsinin atası “Zelenski” çıxdı
Daha çox
15-11-2026, 12:11
“Tapdıq Əlibəyli sözün gözü ilə” kitabının təqdimatı keçirilib
Dünən, 10:34
"BURA "DANIŞMAQXANA" YOX, PARLAMENTDİR" - Sahibə Qafarovadan deputata irad
14-11-2026, 10:56
DONBAS, FİNLANDİYA, MOLDOVA, PRİBALTİKA... - Rusiyanın yeni tələbləri açıqlandı
17-11-2026, 12:33
O gün - biz dirçəldik, ermənilər isə SSRİ-ni dağıtsalar da, hələ müstəqillik qazanmayıblar
12-11-2026, 12:07
ABŞ-nin qorxulu Xəzər planı - Azərbaycana təhlükə
12-11-2026, 12:10
İrəvanda Azərbaycan məscidi alkoqollu içkilər satılan kafeyə çevrildi - ŞOK GÖRÜNTÜLƏR
Sosial şəbəkələrimiz:
  • Gündəm
  • Siyasət
  • İqtisadiyyat
  • Hadisə
  • Bölgə
  • Şou-biznes
  • Dünya
  • İdman
  • Cəmiyyət
  • Mədəniyyət
  • Kriminal
  • Səhiyyə
  • Video
  • Maraqlı
  • Təsisçi: Vəfa Qasımova
  • Telefon: (+99450) 277 95 00
  • E-mail: ofis@xtv.az
Müəllif hüquqları qorunur. XTV.az-ın məlumatlarından istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.
Copyright 2026 XTV.az
  • Ana səhifə
  • Haqqımızda
  • Reklam
  • Əlaqə