Şimal qütbü üzərində yaranan və qütb bölgəsindəki soyuq havanın cənuba yayılmasını məhdudlaşdıran qütb burulğanında diqqətçəkən dəyişiklik baş verib. Normalda qış aylarında güclənən bu sistemin noyabrda vaxtından əvvəl zəifləməsi Şimal yarımkürəsində qış şəraiti ilə bağlı proqnozları gündəmə gətirib.
Musavat.com xəbər verir ki, “Telegraph India”nın yaydığı qiymətləndirmələrə görə, qütb burulğanının zəifləməsi soyuq hava kütlələrinin qütb bölgəsindən daha cənuba doğru hərəkətini asanlaşdıra bilər. Bu isə xüsusilə Avropa və Şimali Amerikanın bəzi bölgələrində temperaturun aşağı düşməsinə, şaxta və qar yağışı riskinin artmasına səbəb ola bilər.
Qütb burulğanı nədir?
Qütb burulğanı Şimal qütbü üzərində atmosferin yüksək qatlarında formalaşan geniş aşağı təzyiq və güclü külək sistemidir. Qütb ətrafında dövr edən bu küləklər çox soyuq havanın əsasən şimalda qalmasına kömək edir.
Sistem güclü olduqda qütb soyuğu öz ətrafında saxlanılır. Zəiflədikdə isə soyuq hava cənuba doğru irəliləyə bilər. Buna görə də qütb burulğanında baş verən dəyişikliklər qış aylarında Avropa və Şimali Amerikanın hava şəraiti baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Soyuq hava cənuba doğru enə bilər
Qütb burulğanının zəifləməsi soyuq havanın dərhal bütün bölgələrə yayılacağı anlamına gəlmir. Lakin atmosferdəki külək sistemlərinin dəyişməsi qütb mənşəli soyuq hava kütlələrinin daha cənub enliklərinə çatmasına şərait yarada bilər.
Bu proses Avropanın bəzi bölgələrində temperaturun mövsümi normadan aşağı düşməsi, şaxta və qar yağışı ehtimalının artması ilə nəticələnə bilər. Şimali Amerikada da oxşar hava dəyişikliklərinin baş verə biləcəyi ehtimal olunur.
Vaxtından əvvəl zəifləmənin səbəbi nədir?
Qütb burulğanının payız boyunca güclənməsi və qış aylarında ən yüksək səviyyəsinə çatması gözlənilir. Lakin bu il sistemin zəifləməsinin noyabrda başlaması diqqət çəkib.
Alimlər atmosferin yuxarı qatlarında baş verən qəfil isinmələrin qütb burulğanını zəiflədə bildiyini bildirirlər. Qəfil stratosfer isinməsi adlandırılan bu hadisə zamanı qütb ətrafındakı güclü küləklər yavaşlaya, hətta istiqamətini dəyişə bilər.
İqlim şəraiti və okean temperaturundakı dəyişikliklər də atmosferdəki bu proseslərə təsir göstərə bilər.
Sərt qışın xəbərçisidir?
Qütb burulğanının vaxtından əvvəl zəifləməsi özlüyündə sərt qışın yaşanacağını göstərmir. Soyuq havanın hansı bölgələrə çatacağı, nə qədər davam edəcəyi və yağıntıya səbəb olub-olmayacağı digər atmosfer şəraitindən də asılıdır.
Meteoroloqlar qarşıdakı həftələrdə qütb burulğanında baş verəcək dəyişiklikləri izləyirlər. Qışın gedişatını müəyyənləşdirəcək əsas amillər arasında sistemin yenidən güclənib-güclənməyəcəyi və soyuq hava axınlarının hansı bölgələrə yönələcəyi də var.