Xəbər verildiyi kimi, Rusiya və Çin liderləri APEC sammiti çərçivəsində Şençjen şəhərində ikitərəfli görüş keçiriblər. Çin lideri Si Cinpin bildirib ki, Moskva və Pekin münasibətləri sabit olaraq qalır, dəyişən dünya konyunkturasından asılı deyil. Kreml başçısı Vladimir Putin isə öz növbəsində çinli həmkarını dost adlandırıb və əməkdaşlığın inkişaf etdiyini vurğulayıb.
Bu bəyanatlardan görünür ki, ABŞ Çin-Rusiya müttəfiqliyinin poza bilmir. Bəs bu iki nəhəngi bir-birinə möhkəm bağlayan səbəblər nələrdir?
Siyasi şərhçi Aydın Quliyev Musavat.com-a bildirib ki, Çin-Rusiya münasibətləri dostluqdan daha çox qarşılıqlı strateji ehtiyacdan irəli gəlir. Onun sözlərinə görə, Rusiya ilə Çini birləşdirən amillər çoxşaxəlidir: “ABŞ-la strateji rəqabət, enerji təhlükəsizliyi, iqtisadi maraqlar, hərbi əməkdaşlıq və çoxqütblü dünya nizamına dair ortaq baxış bu münasibətlərin əsasını təşkil edir. Lakin bu yaxınlığı şərtsiz müttəfiqlik kimi qəbul etmək olmaz. Çin Rusiyaya iqtisadi və diplomatik baxımdan ehtiyac duyduğu kimi, Rusiya da Çinlə əməkdaşlığı özünün beynəlxalq mövqelərinin qorunması üçün vacib hesab edir. Əslində, Moskva ilə Pekini birləşdirən əsas qüvvə bir-birinə qeyd-şərtsiz etimad deyil, ortaq maraqların mövcudluğu və beynəlxalq güc balansını dəyişdirmək istəyidir”.
Ekspertin fikrincə, liderlərin görüşü bir daha göstərdi ki, münasibətlər müvəqqəti siyasi yaxınlaşmadan daha geniş məna daşıyır: “Dünyada geosiyasi gərginliyin artdığı, ABŞ-la Çin arasında strateji rəqabətin dərinləşdiyi, Rusiya ilə Qərb arasındakı qarşıdurmanın davam etdiyi bir vaxtda Moskva və Pekin əməkdaşlığın davamlı olduğunu nümayiş etdirirlər. Si Cinpinin iki ölkə münasibətlərinin dəyişən beynəlxalq konyunkturadan asılı olmadığını bildirməsi, Putinin isə çoxqütblü dünya nizamının qurulmasında ortaq mövqedən çıxış etdiklərini vurğulaması da təsadüfi deyil”.
Siyasi şərhçi hesab edir ki, iki ölkəni yaxınlaşdıran əsas amillərdən biri həm də beynəlxalq münasibətlər sisteminin yenidən qurulmasına dair ortaq baxışdır: “Onların müdafiə etdiyi çoxqütblü dünya modelində müxtəlif güc mərkəzləri - Çin, Rusiya, Hindistan və digər regional aktorlar beynəlxalq proseslərdə daha böyük rol oynamalıdırlar. Rusiya üçün bu yanaşma Qərbin siyasi təzyiqlərini azaltmaq, beynəlxalq təcriddən çıxmaq və böyük dövlət statusunu qorumaq imkanıdır. Çin üçün isə məsələ daha genişdir. Pekin iqtisadi və texnoloji gücünün artmasına uyğun olaraq beynəlxalq idarəetmə sistemində daha çox söz sahibi olmaq istəyir. Bu baxımdan Moskva ilə Pekinin maraqları üst-üstə düşür”.
Aydın Quliyevə görə, Qərbin Rusiyaya tətbiq etdiyi sanksiyalar Moskvanın iqtisadi istiqamətini də əhəmiyyətli dərəcədə dəyişib: “Avropa bazarlarında itirilən imkanların bir hissəsinin kompensasiyası üçün Çin Rusiya iqtisadiyyatı baxımından daha mühüm əhəmiyyət qazanıb. Rusiya Çinə neft, təbii qaz, kömür və digər xammal məhsulları ixrac edir. Çin isə Rusiyanı avtomobillər, elektronika, sənaye avadanlıqları və müxtəlif texnoloji məhsullarla təmin edir. Eyni zamanda, iki ölkənin yaxınlaşmasında hərbi əməkdaşlıq da mühüm rol oynayır - birgə hərbi təlimlər keçirir, müdafiə sahəsində təcrübə mübadiləsi aparır, hərbi-dəniz qüvvələrinin fəaliyyətini əlaqələndirirlər...”