Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan ölkə ərazisində inşa ediləcək dəmir yolunun Azərbaycan dəmir yolu ilə birləşdirilməli olduğunu söyləyib. Baş nazir bildirib ki, buna görə layihənin texniki məsələləri iki ölkə arasında razılaşdırılmalıdır. Paşinyan bu məsələlərin müzakirəsi üçün üçtərəfli işçi formatının yaradıldığını qeyd edib.
Bu birləşmə TRIPP (Zəngəzur dəhlizi) layihəsinin bir parçasıdır? Yoxsa fərqli bir istiqamətdə nəzərdə tutulan layihədir? Belə bir birləşmə Azərbaycana nə vəd edir?
Globalinfo.az-a danışan politoloq Anar İsayev deyib ki, Paşinyanın bu açıqlaması Azərbaycan üçün kifayət qədər əhəmiyyətli siyasi və iqtisadi mesajdır:
“Burada söhbət təkcə Ermənistan ərazisində dəmir yolunun tikilməsindən deyil, eyni zamanda Cənubi Qafqazda vahid dəmir yolu şəbəkəsinin formalaşdırılması perspektivindən gedir. Bu təşəbbüsü TRIPP layihəsindən tamamilə ayrı qiymətləndirmək düzgün olmaz. Lakin onun TRIPP-in əsas marşrutundan fərqli texniki və coğrafi istiqaməti də ola bilər. İlk növbədə iki istiqaməti fərqləndirmək lazımdır. TRIPP layihəsi Azərbaycanın əsas ərazisini Naxçıvanla Ermənistanın Sünik vilayəti üzərindən birləşdirəcək nəqliyyat-kommunikasiya marşrutudur. Burada dəmir yolu və avtomobil yolu əlaqəsi nəzərdə tutulur. Ermənistan dəmir yollarının Azərbaycan şəbəkəsinə qoşulması ölkənin mövcud və ya bərpa olunacaq dəmir yolu xətlərinin Azərbaycan infrastrukturu ilə birləşdirilməsini nəzərdə tutur. Bunlar eyni regional nəqliyyat strategiyasının elementləri ola bilər, amma avtomatik olaraq eyni layihə demək deyil”.
A.İsayev bildirib ki, birləşdirilməsi dedikdə konkret hansı dəmir yolu xəttinin nəzərdə tutulduğu aydınlaşdırılmalıdır:
“Söhbət İcevan-Qazax istiqamətindən, yoxsa cənub istiqamətində Horadiz-Mehri-Naxçıvan xəttindən gedir? Bu fərq əslində layihənin iqtisadi və geosiyasi mahiyyətini də dəyişir. Belə bir birləşmə Azərbaycanın tranzit imkanlarını genişləndirir. Ölkəmiz artıq Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin mühüm iştirakçısıdır. Bu təşəbbüs isə əlavə tranzit marşrutlarının yaranmasına, yükdaşımaların şaxələndirilməsinə imkan yaradır.
Anar İsayev
Digər əsas məqam bununla Zəngəzur dəhlizinin iqtisadi əhəmiyyətinin artmasıdır. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında dəmir yolu əlaqəsinin bərpası strateji məqsəddir. Ermənistanın dəmir yolu sisteminin Azərbaycan şəbəkəsi ilə əlaqələndirilməsi isə bu marşrutun daha geniş regional nəqliyyat sisteminə inteqrasiyasına şərait yarada bilər. Eyni zamanda, bu proses Türkiyə ilə nəqliyyat əlaqələrini gücləndirir. Azərbaycan-Naxçıvan-Türkiyə istiqamətində dəmir yolu bağlantısı gələcəkdə Orta Dəhlizin əlavə imkanlar qazanması deməkdir”.
Politoloq qeyd edib ki, Ermənistanın Azərbaycan dəmir yolu şəbəkəsinə qoşulması qarşılıqlı ticarət, yükdaşımalar və logistika xidmətlərinin inkişafına imkan verə bilər:
“Bu isə öz növbəsində sülh prosesinin iqtisadi əsaslarını da gücləndirər. Azərbaycan üçün əsas prinsip kommunikasiyaların qarşılıqlı və maneəsiz işləməsidir. Ermənistanın öz ərazisindəki marşrutlardan istifadə etməsi ilə Azərbaycanın Naxçıvana maneəsiz çıxış imkanları arasında qarşılıqlı razılaşma olmalıdır.
Paşinyanın açıqlamasının ən mühüm tərəfi Ermənistanın Azərbaycanla dəmir yolu əlaqəsinin qurulmasını artıq siyasi bəyanat səviyyəsindən texniki müzakirələr səviyyəsinə keçirməsidir. Bunun Cənubi Qafqazda nəqliyyat xəritəsinin dəyişməsi baxımından mühüm əhəmiyyəti var. Azərbaycan üçün əsas qazanc yalnız Naxçıvana dəmir yolu bağlantısının bərpası deyil, həm də Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının kəsişməsində mövqelərinin möhkəmlənməsidir”.